close

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług i statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia.

  • powiększenie czcionki
  • powiększenie strony
  • prosta czcionka
  • kontrast
  • duży kursor
  • ustawienia domyślne

Do 1937 roku stopnie służbowe dla zawodowych oficerów pożarnictwa ustalały władze Związku Straży Pożarnych RP, przy czym stopnie służbowe oznaczano na patkach kołnierza za pomocą kątów, pętli i gwiazdek koloru złotego. W roku 1937 po raz pierwszy nomenklaturę stopni określił minister Spraw Wewnętrznych. Wzorem Wojska Polskiego stopnie oznaczane były na naramiennikach i przedstawiały się następująco: 1) młodszy instruktor, 2) instruktor, 3) starszy instruktor, 4) młodszy inspektor, 5) inspektor, 6) starszy inspektor, 7) zastępca inspektora naczelnego, 8) inspektor naczelny.

W okresie okupacji Kierownik Techniczny Pożarnictwa w Generalnej Guberni Jerzy Ligocki wystąpił z wnioskiem o zmianę stopni strażaków i przyjęcie nomenklatury pewnych stopni służbowych według zasad stosowanych w Wojsku Polskim. Wprowadzenie w okresie okupacji hitlerowskiej dla zawodowego korpusu pożarnictwa jednolitych dystynkcji i nomenklatury na wzór stopni wojskowych kadra pożarnicza przyjęła z dużym uznaniem. Miało to też wielkie znaczenie patriotyczne, wzbudzało szacunek i uznanie społeczeństwa. Były też wypadki wysuwania zastrzeżeń ze strony jednostek administracji niemieckiej; postulowali oni wprowadzenie zakazu noszenia przez strażaków mundurów z dystynkcjami Wojska Polskiego. Jednak po niewielkich poprawkach dowodzący Policją Porządkową Generalnej Guberni zatwierdził projekt stopni, które przedstawiały się następująco: 1) strażak, 2) starszy strażak, 3) kapral pożarnictwa, 4) plutonowy pożarnictwa, 5) sierżant pożarnictwa, 6) ogniomistrz, 7) podporucznik pożarnictwa, 8) porucznik pożarnictwa, 9) kapitan pożarnictwa, 10) major pożarnictwa, 11) podpułkownik pożarnictwa, 12) pułkownik pożarnictwa, 13) pułkownik pożarnictwa – Kierownik Techniczny Pożarnictwa. Po wyzwoleniu kraju utrzymano wzory dystynkcji i nomenklaturę stopni służbowych obowiązującą w Wojsku Polskim, a stosowaną w pożarnictwie od 1940 r. W latach 1944 – 1951 przy nominacjach na podoficerów i oficerów oraz przy awansach na wyższy stopień służbowy stosowano to nazewnictwo, choć nie było usankcjonowane aktem prawnym wydanym przez władze polskie, tylko okupacyjne. Miało to również znaczenie polityczne, gdyż nowa władza ludowa nie chciała przenosić wzorców z Polski przedwojennej. Na podstawie art. 5 „Ustawy z dnia 4 lutego 1950 r. o ochronie przeciwpożarowej i jej organizacji” przygotowano przepis, który miał usankcjonować dystynkcje i nomenklaturę stopni służbowych zawodowego pożarnictwa według wzorów stopni stosowanych w czasie okupacji, czyli na wzór stopni stosowanych w Wojsku Polskim. Jednak Ministerstwo Obrony Narodowej (dalej skrót MON) nie wyraziło zgody na utrzymanie dystynkcji i nazewnictwa stopni dla pożarnictwa zawodowego. Komenda Główna Straży Pożarnych (KGSP) ponad rok konsultowała zatwierdzenie proponowanych stopni, jakie obowiązywały od 1940 r. argumentując w MON, że polskie pożarnictwo już od 10 lat ma ujednolicone stopnie pożarnicze. Powoływano się również na stopnie stosowane przez pożarnictwo w Związku Radzieckim. Lecz i te argumenty nie przemawiały do ministra Obrony Narodowej. Zgodził się on jedynie na stosowanie stopni ogniomistrza i kapitana, przyjmując argumentację, że stopień ogniomistrza jest typowo pożarniczy, powszechnie stosowany w strażach pożarnych, a nazwa kapitan jest stosowana w klubach sportowych, na statkach itp. Wobec nieustępliwego stanowiska ministra Obrony Narodowej postanowiono wprowadzić nomenklaturę stopni służbowych z zachowaniem stopnia ogniomistrza i kapitana. W „Zarządzeniu ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 28.VIII.1951r. o umundurowaniu i dystynkcjach personelu technicznego komend straży pożarnych,” wprowadzono następującą nomenklaturę stopni służbowych: 1) strażak, 2) starszy strażak, 3) młodszy ogniomistrz, 4) ogniomistrz, 5) starszy ogniomistrz, 6) młodszy aspirant, 7) aspirant, 8) starszy aspirant, 9) kapitan, 10) kapitan aspirant, 11) kapitan szef, 12) kapitan komendant. Wprowadzono również zmiany w dystynkcjach. Zamiast gwiazdek wprowadzono stylizowaną kulę w obramowaniu kółka zębatego, utrzymano dystynkcje na naramiennikach, ale tylko w korpusie oficerskim. W korpusie podoficerskim wprowadzono srebrne paski na rękawach, a nie jak dotychczas na naramiennikach. Należy podkreślić, że nowe stopnie podoficerskie przyjmowały się w społeczeństwie z dużym oporem, tym bardziej, że nomenklatura stopni podoficerskich takich jak plutonowy, sierżant, ogniomistrz była stosowana w licznych zawodowych strażach pożarnych od wyzwolenia kraju w 1918 r. Natomiast w przypadku stopni oficerskich, ponieważ powszechnie nie dopatrywano się różnic pomiędzy kulami a gwiazdkami, stosowano nazewnictwo już w pożarnictwie utrwalone. Nowa nomenklatura była stosowana tylko przy podpisywaniu dokumentacji i korespondencji służbowej.Kolejna zmiana stopni służbowych zawodowych straży pożarnych weszła już w 1952 r. po „Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 października 1952 r. w sprawie stosunku służbowego członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa.” Ustanowiono następujące stopnie służbowe KTP: 1) strażak – kandydat, 2) strażak, 3) starszy strażak, 4) sekcyjny, 5) młodszy ogniomistrz pożarnictwa, 6) ogniomistrz pożarnictwa, 7) starszy ogniomistrz pożarnictwa, 8) aspirant, 9) starszy aspirant, 10) młodszy kapitan pożarnictwa, 11) kapitan pożarnictwa, 12) starszy kapitan pożarnictwa, 13) kapitan szef. Wprowadzona nomenklatura stopni służbowych nie była akceptowana przez kadrę pożarniczą, nie posługiwało się nią też społeczeństwo, ponieważ dziwaczne nazewnictwo poszczególnych stopni służbowych nie było powszechnie znane. W związku z tym KGSP czyniła dalsze starania w celu przywrócenia nomenklatury i dystynkcji powszechnie znanych i stosowanych. W 1958 r. opracowano nowy projekt wzoru dystynkcji, oparty głównie na wzorze z lat 1940 – 1951. W czasie konsultacji międzyresortowych MON nadal nie zgadzał się na wprowadzenie wzorów stosowanych w wojsku. Jednak po zapoznaniu się z projektem przez ówczesnego ministra obrony narodowej gen. broni. Wojciecha Jaruzelskiego, wyraził on zgodę na wprowadzenie dystynkcji według wzorów wojskowych dla zawodowej kadry pożarniczej. W „Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 1958 r. w sprawie umundurowania członków Korpusu Technicznego Pożarnictwa” ( Dz. U. 1959, nr 4, poz. 25) przywrócono wzory dystynkcji stopni służbowych dla zawodowej kadry pożarniczej z 1940 r. Dystynkcje dla wszystkich korpusów wróciły na naramienniki, stylizowaną kulę w obramowaniu kółka zębatego zastąpiła ponownie gwiazdka, przywrócono również kolor złoty dla wszystkich dystynkcji. Nadal jednak obowiązywała nomenklatura stopni ustalona w 1952 r. Utworzenie szkół chorążych pożarnictwa i podjęcie szkolenia kandydatów na chorążych wymagało ustanowienia stopni chorążych i wzorów dystynkcji. „Uchwałą Nr 91 Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 1973 r.” ustanowiono trzy stopnie chorążych pożarnictwa: 1) młodszy chorąży pożarnictwa, 2) chorąży pożarnictwa, 3) strarszy chorąży pożarnictwa zawodowej kadry pożarniczej. KGSP w przygotowanym projekcie przewidziała dostosowanie nomenklatury stopni służbowych do istniejących dystynkcji, czyli przywrócenie nomenklatury stosowanej w pożarnictwie w latach 1940 – 1951. Podczas konsultacji międzyresortowych minister Obrony Narodowej gen. broni. Wojciech Jaruzelski zgodził się na przywrócenie nomenklatury stopni służbowych według wzorów wojskowych, z zastrzeżeniem dodawania przy stopniach wyrazu „pożarnictwa,” np. kapitan pożarnictwa. „Dekretem z dnia 27 grudnia 1974 r. o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa” (Dz. U. 1974 nr 50, poz. 321) wprowadzono nomenklaturę stopni służbowych wg wzorów wojskowych, w tym również stopień generała pożarnictwa: 1) strażak, 2) starszy strażak, 3) kapral pożarnictwa, 4) starszy kapral pożarnictwa, 5) plutonowy pożarnictwa, 6) ogniomistrz pożarnictwa, 7) starszy ogniomistrz pożarnictwa, 8) młodszy chorąży pożarnictwa, 9) chorąży pożarnictwa, 10) starszy chorąży pożarnictwa, 11) podporucznik pożarnictwa, 12) porucznik pożarnictwa, 13) kapitan pożarnictwa, 14) major pożarnictwa, 15) podpułkownik pożarnictwa, 16) pułkownik pożarnictwa, 17) generał pożarnictwa. Uchwalenie „Dekretu o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa” pozwoliło po 23 latach (1951 – 1974) powrócić do dystynkcji i nomenklatury stopni pożarniczych ustanowionych w 1940 r. Stopnie pożarnicze obowiązywały do 1991 r., kiedy to nastąpiła kolejna reorganizacja w straży pożarnej. Dotychczasowi funkcjonariusze pożarnictwa na mocy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. stali się strażakami Państwowej Straży Pożarnej. Ustanowiono nową nomenklaturę stopni, nie zmieniając wyglądu , rozmieszczenia ani koloru dystynkcji. Od 1.01.1992 r. obowiązują następujące stopnie pożarnicze: 1) strażak, 2) starszy strażak, 3) sekcyjny, 4) młodszy ogniomistrz, 5) ogniomistrz, 6) starszy ogniomistrz, 7) młodszy aspirant, 8) aspirant, 9) starszy aspirant, 10) aspirant sztabowy, 11) młodszy kapitan, 12) kapitan, 13) starszy kapitan, 14) młodszy brygadier, 15) brygadier, 16) starszy brygadier, 17) nadbrygadier, 18) generał brygadier. Kilkakrotne zmiany stopni służbowych strażaków zawodowej straży pożarnej po II wojnie światowej świadczą o dużym znaczeniu jakie przywiązywane jest do dystynkcji i nomenklatury stopni w środowisku strażaków. Pożarnictwo polskie walczyło o przywrócenie stopni, jakie posiadali strażacy w 1940 r., lecz nieugięte stanowisko MON – u uniemożliwiało im osiągnięcie tego celu. Po 23 latach jednak to się udało i od 1975 r. pożarnictwu zostały przywrócone stopnie takie same, jakimi posługiwało się Wojsko Polskie. Kolejna zmiana nastąpiła po 16 latach, gdy ponownie przywrócono stopień aspiranta, o zmianę którego wcześniej tak długo walczono i dodano nowe, nie mające oparcia w tradycji, stopnie brygadiera.

© KP PSP JAWOR 2009-2013

Wszystkie zamieszczone zdjęcia i treści na stronie www.straz-jawor.pl są własnością Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Jaworze i podlegają ochronie prawami autorskimi. Wykorzystywanie tych materiałów bez zgody KP PSP JAWOR jest zabronione.