close

Używamy cookies i podobnych technologii m.in. w celach: świadczenia usług i statystyk. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia.

  • powiększenie czcionki
  • powiększenie strony
  • prosta czcionka
  • kontrast
  • duży kursor
  • ustawienia domyślne

Wzór munduru strażaka po 1937 rokuZ chwilą wyzwolenia kraju w istniejących zawodowych strażach pożarnych przystąpiono do wnoszenia polskich akcentów w umundurowaniu załóg. Wprowadzono czapki rogatywki, a na nich polskie orzełki. Procedura wymiany na polskie obcego umundurowania strażackiego, narzuconego przez władze zaborcze, napotykała na duże trudności z powodu braku obowiązujących wzorów umundurowania strażackiego o charakterze narodowym, a także ze względu na trudności materiałowe.

Pierwszy ogólnopolski regulamin mundurowy opracowany został w 1922 r. Zgodnie z nim umundurowanie stanowiły: mundur barwy ciemnogranatowej, spodnie sukienne koloru czarnego, płaszcz barwy „moreno,” buty długie z cholewami, czapka rogatywka z orzełkiem w koronie i pas skórzany, a do akcji pas bojowy. W roku 1930 wprowadzono nowy regulamin, mundur i czapka nie uległy jednak zmianie. Zasadniczą nowością było wprowadzenie emblematu straży – płonącej bomby z toporkami a w środku herb miasta. W 1937 r. wzór umundurowania dla członków KTP ustalił minister Spraw Wewnętrznych. Ustanowiono dwa rodzaje mundurów służbowy i wyjściowy koloru ciemnogranatowego. Służbowy z kołnierzem stojącym, wyjściowy z wykładanym. Dystynkcje koloru złotego haftowane na naramiennikach, guziki z żółtego metalu z płonącą kulą na skrzyżowanych toporkach. Czapka rogatywka z orzełkiem, pod nim godło strażackie. Spodnie czarne typu bryczesy, a do munduru wyjściowego długie z lampasem. Ten wzór umundurowania utrzymał się do 1940 r., gdy kierownictwo polskiego pożarnictwa podjęło inicjatywę ujednolicenia umundurowania. Zasadniczą zmianą było zastąpienie rogatywki z orzełkiem czapką „maciejówką” z herbem województwa i emblematem pożarniczym. Utrzymano mundur koloru ciemnogranatowego, dodano jedynie na kołnierzu niebieskie patki z odznaką, a złoty kolor dystynkcji i guzików zastąpiono kolorem srebrnym. Mundur ten nosili strażacy w czasie okupacji, głównie w Generalnej Guberni. Mundur strażaka po 1940 rokuPo drugiej wojnie światowej dla zawodowej kadry pożarniczej utrzymano dotychczasowe wzory umundurowania, jednak do wzorów ustalonych w czasie okupacji wprowadzono pewne uzupełnienia. Czapkę „maciejówkę” zastąpiono ponownie usztywnioną ciemnogranatową rogatywką z orłem polskim, bluza nadal była ciemnogranatowa, zapinana na 7 srebrnych guzików, kołnierz stojąco wykładany z niebieskimi patkami, a na naramiennikach dystynkcje stopni służbowych, spodnie granatowe bryczesy do wysokich butów. Umundurowanie strażaków w 1949 rokuUmundurowanie strażaków w Jaworze po drugiej wojnie światowej oparte było głównie na uniformach, jakimi posługiwali się strażacy przed wojną. Były to mundury niemieckie, które przefarbowano na kolor ciemnogranatowy i naszyto polskie patki, a do czapek przyczepiono orzełki. Mundurów takich nie mieli jednak wszyscy strażacy, braki uzupełniane były więc częściami innych uniformów wojskowych. Używane były one jako służbowe, a po dodaniu pasa z toporkiem i hełmu jako bojowe. Taki wzór uniformu obowiązywał zawodową kadrę pożarniczą do 1951 r. W sierpniu 1951 roku minister Gospodarki Komunalnej wydał rozporządzenie zmieniające umundurowanie zawodowego korpusu techniWzór munduru strażaka po 1945 rokucznego pożarnictwa. Zmiany dotyczyły głównie czapki rogatywki, którą zmieniono na okrągłą z niebieskim otokiem, orzełka zmniejszono i umieszczono w środku odznaki pożarniczej. Wzór munduru strażaka po 1951 rokuDystynkcje stopni strażaków i podoficerów umieszczono na rękawach bluzy, a nie jak dotychczas na naramiennikach. Jaworscy strażacy po wprowadzeniu nowych przepisów zostali zaopatrzeni w nowe mundury, które były już tylko mundurami służbowymi i wyjściowymi. Do akcji bojowych otrzymali inną odzież. Były to kombinezony koloru szarego, wykonane z brezentu, które łącznie z pasami bojowymi, toporkami strażackimi i hełmami stanowiły wyposażenie bojowe strażaków. Kolejne zmiany w umundurowaniu członków KTP wprowadziło rozporządzenie Rady Ministrów z grudnia 1958 r. Zmodyfikowano wygląd orzełka na czapce, został powiększony i postawiony na odznace pożarniczej, którą stanowił hełm i dwa toporki strażackie. Przywrócono kolor złoty dla dystynkcji i odznak pożarniczych oraz wprowadzono czarne guziki z orzełkiem. Umundurowanie 1958 rokMundur służbowy nie posiadał już patki koloru niebieskiego, tylko na kołnierzu wprowadzono odznakę płonącej kuli. Zmieniono także spodnie bryczesy na długie gabardynowe. Zwiększono również ilość sortów mundurowych, jakie należały się strażakowi o płaszcz sukienny, kurtkę sukienną, koszulę koloru popielatego, krawat czarny i obuwie koloru czarnego. Koniec lat pięćdziesiątych przyniósł dalszą poprawę w umundurowaniu strażaków w Jaworze. Oprócz zwiększonej ilości sortów mundurowych zmieniło się umundurowanie bojowe. Zostały zakupione mundury bojowe typu „moro”, wzorowane na wojsku polskim, tylko w innym kolorze i z innym nadrukiem. Metalowe hełmy strażackie zostały zastąpione lżejszymi, lecz nie ustępującymi im wytrzymałością.Umundurowanie 1960 rok Po wprowadzeniu zmian w umundurowaniu Wojska Polskiego również i KGSP przygotowała nowy projekt w listopadzie 1969 r. Ustalono jeden wzór kurtki munduru z kołnierzem wykładanym, tak dla oficerów jak i podoficerów oraz szeregowych. Wprowadzono odzież zimową i letnią. Ustalono wzór uniwersalnego płaszcza, zarówno zimowego jak i letniego – ortalionowego z podpinką. Zwiększono normy przysługujących sortów oraz ujednolicono normy dla oficerów, podoficerów i szeregowych. Umundurowanie po 1969Kolejne przeobrażenia w umundurowaniu nastąpiły w 1974 r. Wprowadził je dekret o służbie funkcjonariuszy pożarnictwa. Zmiany dotyczyły głównie odznaki na kołnierzu. Dotychczasową płonącą kulę umieszczono w obramowaniu koła zębatego. Umundurowanie po 1975Wprowadzono do odzieży służbowej wiatrówkę w kolorze ciemnoniebieskim, koszulę w kolorze niebieskim i białym. Przeobrażenia pociągały za sobą zwiększanie ilości sortów należnych strażakom. Przyczyniło się to do estetyki wyglądu funkcjonariusza pożarnictwa lat siedemdziesiątych. Strażacy w Jaworze mieli najlepsze warunki w województwie legnickim do pobrania umundurowania służbowego, ponieważ w ich obiektach znajdowały się wojewódzkie magazyny mundurowe. W kwietniu każdego roku wydawane były brakujące lub zniszczone części uniformu służbowego lub wyjściowego. W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych poprawiało się także umundurowanie bojowe jaworskich strażaków. Zakupione zostały kolejne mundury „moro”, trzewiki skórzane, buty gumowe, kurtki ocieplane, rękawice itp. Wymieniono hełmy na wygodniejsze i bezpieczniejsze. Zasadnicze jednak ewolucje w uniformie strażaków miały miejsce w listopadzie 1997 r., gdy weszło w życie rozporządzenie ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie umundurowania strażaków PSP. Została zmieniona czapka z okrągłej na rogatywkę w kolorze ciemnogranatowym z ciemnoniebieskim otokiem, orzełkowi została przywrócona korona. Wprowadzono nowe elementy umundurowania, takie jak beret, kurtka ¾, sweter w kolorze czarnym. Najkorzystniejszą zmianą było wyposażenie strażaków w odzież specjalną. Ubrania bojowe typu „moro” zostały zastąpione lekkimi ubraniami koszarowymi. Natomiast do akcji strażaka wyposażono w ubrania specjalne dwuczęściowe typu „Nomex”, buty specjalne, hełm strażacki z przyłbicą, rękawice i kominiarki.

(1) Źródło: W. Pilawski, Umundurowanie straży pożarnych 1887 – 1982

© KP PSP JAWOR 2009-2013

Wszystkie zamieszczone zdjęcia i treści na stronie www.straz-jawor.pl są własnością Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Jaworze i podlegają ochronie prawami autorskimi. Wykorzystywanie tych materiałów bez zgody KP PSP JAWOR jest zabronione.